Waren het Chinese en Romeinse Rijk bewust van elkaar?

Over het Euraziatisch continent liepen vele routes die eeuwen geleden het oosten voor het eerst in contact brachten met het westen. Exotische producten als zijde, wierook en mirre werden geïntroduceerd in het Romeinse Rijk maar de routes zorgde naast het verhandelen van kostbare producten ook voor het verspreiden van ideeën en religie. Deze routes, die ook wel gezien kunnen worden als het begin van de globalisatie staan bekend als de Zijderoute.

In de eerste paar eeuwen na de geboorte van Christus begon het contact over het Euraziatisch continent stevig te groeien. Tussen de twee machtigste rijken uit de oudheid: het Romeinse Rijk en het Chinese Rijk was er vooral sprake van indirect contact. De zogenaamde Zijderoute liep vanuit de meest oostelijke stad en de hoofdstad van het Chinese Rijk, Xi’an in westelijk richting langs de Chinese muur door het Parthische rijk naar de grenzen van het Romeinse Rijk. Handelaren reisde bijna nooit de complete routes af, ze reisde tussen caravan die langs de routes gevestigd waren. Zo vormden de zijderoutes een complex commercieel stelsel en was er weinig sprake van Romeinse handelaren die naar China afreisde en Chinese handelaren die naar het Romeinse Rijk afreisde. De kennis die de twee rijken van elkaar hadden waren gering en gebaseerd op de verhalen van handelaren op de zijderoutes. In het Romeinse Rijk was zijde een kostbaar product wat zeer populair was onder de elite en mogelijk werd gemaakt door de Zijderoute. Andersom was Romeins glaswerk en wol een gewilde producten in het Chinese Rijk. Maar wist men eigenlijk wel waar deze exotische producten eigenlijk vandaan kwamen? Het indirecte contact zorgde er bijvoorbeeld voor dat de Romeinen alleen maar een vaag idee hadden van waar de kostbare zijde stoffen eigenlijk vandaan kwamen. In hoeverre waren de Chinese en Romeinse bevolking eigenlijk van elkaar bewust tijdens de oudheid?

In het Boek van de Late Han, één van de boeken uit de Vierentwintig Geschiedenissen, de verzameling van officiële geschiedenis van de Chinese dynastieën, wordt het bestaan van het Romeinse Rijk beschreven. In dit document wordt het Romeinse Rijk het Koninkrijk van Da Qin genoemd. Het Boek van de Late Hanis vooral een beschrijvende bron, en volgens de tekst is het verre Romeinse Rijk een land waar meer dan vierhonderd steden zijn, omringd door stenen muren. Het land zou opgemaakt zijn uit meerdere kleinere koninkrijken. De gewone bevolking van het rijk zouden boeren zijn en graan en moerbeibomen houden en dus ook in het bezit zijn van zijderupsen. Of er echt zijderupsen werden gehouden in het Romeinse Rijk is niet helemaal zeker, er is alleen bewijs gevonden van kleinschalige productie van zijde in het Romeinse Rijk. In het Boek van de Late Hankomt verder ook informatie naar voren over Rome, in het centrum van politiek zouden er vijf paleizen aanwezig zijn en de pilaren en tafelgerei in de paleizen zouden zogenaamd allemaal van kristal gemaakt zijn. De koning zou iedere dag in zijn koets naar een ander paleis in Rome gaan om zaken te regelen, met de koets zou een portier mee lopen met een zak in zijn hand. Als iemand dan iets met de koning wil bespreken dan moet degene een briefje in de zak van de portier gooien, om maar te hopen dat de koning interesse heeft om een zaak te bespreken of niet. De koningen van Da Qin zijn niet permanent, een groep van 36 leiders kiezen de meest waardige man om hun ‘koning’ te worden. Wanneer en onverwachte ellende plaatsvindt in het koninkrijk, in het Boek van de Late Hanworden er grappig genoeg voorbeelden gegeven zoals hevige wind of regen, dan wordt de koning zonder ceremonie verworpen en vervangen. De afgestoten koning accepteert zogenaamd zijn ondergang en is niet wraakzuchtig, was het maar waar. Om de positieve beschrijving af te sluiten wordt de gehele bevolking van het koninkrijk beschreven als lang en eerlijk, om overeen te komen met de bevolking van het Chinese Rijk en daarom wordt het koninkrijk Da Qin genoemd, wat staat voor ‘Groot China’. 

Je vraagt je toch wel af waar de informatie van een ver gebied zoals het Romeinse Rijk vandaan werd gehaald, zoals al eerder gezegd gebeurde het nauwelijks dat er direct contact was tussen China en Rome. Maar toch wordt er in hetzelfde Boek van de Late Haneen beschrijving gegeven van de eerste groep Romeinse groep afgezanten ooit, die voor het Chinese hof van keizer Huan verschijnen. Er wordt verteld dat de koning van Da Qin altijd al afgezanten wilde sturen naar het Chinese hof maar dat de Parthen, wiens gebied ongelukkig precies tussen het Romeinse en Chinese Rijk gevestigd is, het niet toelieten dat Romeinen door hun rijk naar China reisde. De Parthen wilde namelijk zelf het monopolie hebben in de zijdehandel. In het jaar 166 na Christus worden er door keizer Marcus Aurelius Antoninus (in de Chinese bron Andus genaamd) afgezanten gestuurd, ze komen aan via de kust van het huidige Vietnam en nemen giften mee zoals de hoorns van olifanten en neushoorns en het schild van een schildpad. Dat deze mannen echt afgezanten waren, gestuurd door Marcus Antoninus is te betwijfelen, de giften waar ze mee aankwamen zetten voor het Chinese hof waren kostbaar noch zeldzaam. Maar of de mannen nou afgezanten waren of niet, Romeins waren ze in ieder geval wel, en in staat om het Chinese hof van informatie te voorzien over het Romeinse Rijk.

Voordat de Romeinse ‘afgezanten’ het hof van keizer Huan bereikte, in het jaar 97 na Christus, had de Chinese generaal Ban Chao geprobeerd zijn afgezant Gan Ying naar Rome te sturen. Maar de vijandige Parthen deden alles om het contact tussen China en Rome gering te houden. In de Chinese en Romeinse geschiedschrijving is dan ook geen bewijs te vinden voor de aanwezigheid van Chinese afgezanten in het Romeinse Rijk.

In de eerste eeuw na Christus geven de schrijvers Vergilius, Horatius en Strabo een vage beschrijving van het land van Seres in het verre oosten waar de kostbare zijde geproduceerd werd. Het kan zijn dat dit duidt op het Chinese Rijk maar men wist niet zeker waar de zijde vandaan kwam en aangezien het land van Seres ook nog wel eens met India werd verward, door de historicus Florus bijvoorbeeld, zaten de schrijvers waarschijnlijk gewoon fout. Romeinse geografische werken zoals die van de Griekse Ptolemaeus geven een beeld van de Indische Oceaan tot aan de Zuid-Chinese Zee. Ptolemaeus is zich wel bewust van het bestaan van China, maar het land begrijpen is iets anders. Ptolemaeus beschrijft namelijk twee landen: het Land van Zijde, Sericagenaamd, waar de zijderoutes doorheen lopen en het land Qin, wat Sinaegenoemd wordt en te bereiken is via Zee. In werkelijk horen deze twee gebieden natuurlijk gewoon bij elkaar.

File:Marco Polo - costume tartare.jpg

De elite van het Chinese en Romeinse Rijk genoten van elkaars producten maar wisten eigenlijk niet waar ze vandaan kwamen. Het Boek van de Late Hangeeft eigenlijk een best waarheidsgetrouwe beschrijving van het ‘koninkrijk Da Qin’ wanneer je het vergelijkt met de geringe beschrijving die Romeinse historici geven van het ‘Land van Seres’. In de 3deeeuw na Christus viel het Parthische Rijk uiteen en werd de groei van contact tussen Rome en China bevorderd, in de middeleeuwen werd het steeds normaler voor Europese handelaren om de gehele Zijderoute af te reizen naar het oosten. In Europa bleven verre landen zoals China, India en Mongolië nog lang grotendeels onbekende gebieden. In de 13deeeuw reisde de Venetiaanse handelaar Marco Polo langs de Zijderoute naar het hof van Koeblai Khan, zijn reisverslag Il Milionewas razend populair en werd nog tijdens Polo zijn leven in zes talen vertaald. Het was de eerste keer dat er gegronde informatie was over het Chinese Rijk.

Door Fleur van Aalst

Leave a Reply

Your email address will not be published.