Egypte heeft Cleopatra, Frankrijk heeft Jeanne d’Arc en Engeland heeft Boudicca. Alledrie zijn het tot de verbeelding sprekende vrouwen. Ze worden als heldinnen beschouwd en staan symbool voor het karakter van het land. Boudicca is waarschijnlijk de minst bekenste van de drie.

Toch mag haar invloed in Engeland niet onderschat worden. Het is niet voor niks dat er op een prominente plek in London een standbeeld van haar staat. Pal naast het parlement in Westminster tegenover de Big Ben is Boudicca nog altijd heldhaftig op haar strijdwagen te vinden. In het huidige Brexit debat wordt premier Theresa May door de Daily Telegraph zelfs vergeleken met Boudicca. May is in die vergelijking de hedendaagse sterke vrouw die het Verenigd Koninkrijk wil bevrijden van de Europese Unie, net zoals Boudicca heeft geprobeerd de Romeinen te verdrijven uit Engeland. Boudicca zou symbool staan voor het Engelse verlangen naar vrijheid. Door de hele Britse geschiedenis heen is ze door verschillende groepen, van imperialisten tot feministen, geclaimd om hun standpunten kracht bij te zetten. De historische Boudicca was een keltische koningin die in 60 na chr. een opstand tegen de Romeinen leiden die uiteindelijk zou mislukken. Maar heeft Boudicca de loop van de Engelse geschiedenis wel echt zo erg beïnvloed dat het haar grote status in het Britse historisch bewustzijn rechtvaardigt? En was de historische Boudicca wel zo’n fijne vrijheidslievende vrouw die deze status waard is?

In 43 n. chr. veroverden de Romeinen het zuidoosten van wat nu Engeland is. Daar versloegen ze de oorspronkelijke keltische bevolking, de Britten. Die vonden het in eerste instantie niet heel erg om bij het Romeinse rijk te horen, want de Romeinen namen een hoop mee naar Engeland, van wijn tot badhuizen. Allemaal dingen die de Britse bevolking wel kon waarderen. De enige groep die verzet bood tegen de Romeinse overheersing waren de druiden, de Britse religeuze leiders. Maar dat was een uitzondering en in de jaren na de verovering was het relatief rustig in Engeland. Tot er in het jaar 60 na chr. plotseling een grootschalige opstand tegen de Romeinen uitbrak. Deze opstand stond onder leiding van Boudicca koningin van de Iceni stam. De opstand was erg bloederig. Duizenden mensen werden afgeslacht en diverse steden, waaronder Londen, werden compleet verwoest. In het begin was de opstand succesvol, maar na een klein jaar werd Boudicca door de Romeinse legioenen verslagen. Meteen daarna pleegde ze zelfmoord. Doordat de rebellen geen leider meer hadden, konden de Romeinen zonder al te veel moeite de overgebleven opstandelingen verslaan. De opstand heeft nauwelijks invloed gehad op het verdere verloop van de geschiedenis. Engeland zou nog eeuwenlang een loyale province van het Romeinse rijk blijven.

De man van Boudicca, koning Prasutagus, was vlak voor de opstand gestorven. De Romeinen claimden zijn erfenis. Boudicca was het hier natuurlijk niet mee eens en vond dat de erfenis naar haar moest gaan. Toen ze hierover klaagde, reageerden de Romeinen op een afschuwelijke manier. Haar dochters werden verkracht en Boudicca zelf kreeg in het openbaar zweepslagen. Dit wordt vaak beschouwd als de aanleiding van de opstand. Ook Boudicca zelf zei dat ze streed uit wraak en voor vrijheid van het Britse volk. Volgens Tacitus, een Romeinse geschiedschrijver, sprak Boudicca vlak voor de beslissende slag haar troepen toe met de woorden: “Ik strijd niet als een vrouw van adel, maar als een vrouw van het volk die strijd voor de vrijheid”.  Deze claim moet met een korreltje zout genomen worden. Het is waarschijnlijk dat Boudicca dit soort taal gebruikten om het volk aan haar kant te krijgen. Want onder de opervlakte waren er andere oorzaken die meespeelden in het uitbreken van de opstand.

Zo was Boudicca erg gelovig. Ze had groot respect voor de druiden en was zelf een zieneres, een soort vrouwelijke sjamaan. Boudicca vond het dan ook maar niks dat de druiden onderdrukt werden door de Romeinen. En dat het Romeinse geloof erg populair werd onder de Britten ten koste van het keltische geloof. Ze kan zelfs gezien worden als een fundamentalist, een religieus fanaticus. In elk van haar bekende toespraken valt ze het Romeinse geloof aan en roept ze op tot een herstel van het Keltische geloof. Dat ze dat wilde, komt ook omdat in een traditionele keltische samenleving de druiden en de adel elkaar hielpen om de macht over het volk te behouden. Ze wilde dus terug naar een traditioneel keltische samenleving met de druiden en de adel aan het hoofd. Dit terwijl al voordat de Romeinen kwamen er onder de bevolking weerstand was tegen de traditie dat Druiden mensen aan de goden offerden. Zelfs kannibalisme was in het keltische geloof niet ongebruikelijk. Dat dit nu door de Romeinen afgeschaft was, vonden de meeste Britten eigenlijk wel fijn. De meerderheid van de bevolking had er geen moeite mee, dat ze nu Romeinse goden moesten aanbidden. Dat Boudicca erg ver ging in haar religeuze overtuigingen, blijkt wel uit wat er gebeurde toen ze de Romeinse steden innam. Alle vrouwen in de verwoeste steden werden opgehangen. Maar alsof dat nog niet genoeg was, liet Boudicca de vrouwen die opgehangen werden hun borsten afsnijden die vervolgens in hun mond gestopt werden, als een soort religieus ritueel. Romeinse tempels werden vernield en alle priesters en gelovigen, ook de inheemse Britten die daar woonden, werden genadeloos afgeslacht. Dit soort intolerantie tegenover andere geloven lijkt weinig te maken te met een vrijheidstrijd voor het Britse volk.

Ook de claim van Boudicca dat ze streed om de Britse bevolking te bevrijden van de Romeinse overheersing klinkt niet erg geloofwaardig. Ze zag zich dus zogenaamd niet als een vrouw van adel, maar als een vrouw van het volk. Maar toen ze nog samen met haar man koningin van de Iceni was, viel er niks te merken van medeleven met de gewone Britse bevolking. Voor haar mans dood waren de banden met de Romeinse overheerser vriendschappelijk. Er was toen absoluut geen sprake van verzet van de adel tegen de inperking van de Britse vrijheden. Er werd gewoon keurig belasting betaald, dat geld kwam natuurlijk van de gewone bevolking vandaan. En de adel, waar Boudicca deel van uit maakte, leefden gewoon zoals ze altijd deden genietend van hun bevoorrechte positie. Pas op het moment dat Boudicca deze positie verloor en ze persoonlijk vernederd werd, zag ze genoeg reden om in opstand tegen de Romeinen te komen. Het is dus ook aannemelijk dat die persoonlijke redenen bij Boudicca een veel grotere rol speelde dan een verlangen om het Britse volk te bevrijden.

Als je al de voorgaande dingen samen bekijkt, is het dus best wel merkwaardig dat Boudicca zo´n grote symbolische rol speelt in het Engelse bewustzijn. De hele opstand duurde uiteindelijk minder dan een jaar. En er zijn daarnaast niet of nauwelijks lange termijngevolgen van de opstand geweest. Over de hele Engelse geschiedenis bekeken was het maar een storm in een glas water. Ook is het vreemd, dat ze nog altijd gezien wordt als een voorbeeld van het Engelse verlangen om vrij te zijn van buitenlandse overheersing. Ze was meer bezig met persoonlijke wraak dan met de Romeinse onderdrukking van het Britse volk. Het lijkt erop dat ze voornamelijk de Romeinen uit Engeland wilden verjagen, om haar oude adellijke privileges terug te krijgen. Een terugkeer naar een traditioneel keltische samenleving zou niet meer vrijheid voor de gewone Britten hebben opgeleverd. In dat licht gezien is het misschien niet zo gek om Theresa May te vergelijken met Boudicca. Niet zozeer omdat ze beiden voor vrijheid zouden staan. Maar omdat het onafhankelijk worden van de Europese Unie net zoals als het onafhankelijk worden van de Romeinen waarschijnlijk geen vrijheid voor de gewone burgers betekent, maar een terugkeer naar oude privileges voor de lokale elite. Het zou dan misschien logischer zijn als ze in Engeland een ander meer toepaselijk symbool voor hun vrijheidsverlangen zouden kiezen.

Leave a Reply

Your email address will not be published.